تاريخ خبر: پنجشنبه 25شهریور 1389 ـ 7شوال1431 ـ 16سپتامبر 2010 ـ شماره 24849

ايرانشناسي

قره كليساي سفيد

ليلي زماني

 


يكي ديگر از آثاري كه به عنوان ميراث جهاني ثبت شده است قره كليسا است كه در روستايي به همين نام از توابع سيه چشمه شهرستان ماكو در آذربايجان غربي قراردارد. «قره»در زبان آذري به معناي «سياه» است. دليل اين نامگذاري نيز ظاهرا استفاده از سنگ سياه در ساختمان اوليه كليسا بود. هر چند كه در بازسازي هاي

بعدي قسمت عمده آن با سنگ هاي سفيد جايگزين شده است. اين كليسا بر روي آرامگاه تادئوس (طاطاووس) مقدس يا به گفته ارامنه «تادي مقدس» از حواريون حضرت مسيح ساخته شده است. در سال43 ميلادي دو نفر از مبشرين حضرت مسيح به‌نام‌هاي طاطاووس و بارتلميوس براي تبليغ مسيحيت به شهر (آرداز) كه مركز پادشاهي ارامنه بود وارد مي شوند؛ ولي سال ها بعد يعني در سال 66 ميلادي به دليل تبليغ مسيحيت كشته مي شـوند. ارامنـــه بر اين باورند كه كليساي طاطاووس اولين كليسايي است كه به دستور مبشرين و حواريون مسيح در دنيا ساخته شده است.

قره كليسا چنـــدين بار تخريب شد و بار ديگر مورد مــــرمت قرار گرفت. در سال 1230 ميلادي هنگام حمله چنگيز، قسمت بزرگي از اين كليسا ويران شد، ولي هنگام اقامت هلاكوخان مغول در آذربايجان، خواجه نصيرالدين طوسي به مرمت آن همت گماشت. اين كليسا يك بار نيز در زلزله اي در سال 1319 ميلادي ويران شد كه سندي درباره تعمير آن به وسيله زكرياي قديس در سال 1329 در دست است. اين كليسا در سال 1810 به وسيله اسقف ماكو، با نصب سنگ هاي سفيد مرمت شد. همچنين در نيمه قرن هفتم هجري قمري تجديد بنا شد و فرمان شاه عباس اول صفوي در حمايت از ارامنه بر سردر آن ديده مي‌شود. در زمان قاجار نيز به دستور عباس ميرزا تعمير شد. قره كليسا داراي ويژگي خاص معماري ارمني است و از نظر حجم و تكنيك يكي از با ارزش ترين آثار تاريخي كشور محسوب مي شود. اين بنا شهرت جهاني دارد و بسياري از ارامنه داخل و خارج كشور براي انجام مراسم مذهبي به اين كليسا مي آيند. ارامنه هر سال در روزهاي آخر تيرماه و هفته اول مرداد ماه كه مصادف با قتل تادي مقدس و پيروان مسيحي او است در قره كليسا مراسم خاصي بر پا مي‌دارند. در تاريخ 7 ژوئيه 2008، مجموعه قره‌کليسا، شامل سه کليساي اصلي با نام‌هاي قره‌کليسا يا سنت تادئوس، سنت استپانوس و زور زور در فهرست ميراث جهاني يونسکو به ثبت رسيد.